చట్టం పేదలకే కఠినమా?

– ఒకరికి కఠినం మరొకరికి సడలింపా?
– న్యాయం డబ్బుతో కొలవబడుతోందా?
– చట్టం ముందు సమానత్వం నిజమేనా?

గంజాయి రమేష్ జనవరి 19 (మనప్రజాప్రతినిధి):

చట్టం ముందు అందరూ సమానులే అనే మాట భారత ప్రజాస్వామ్యంలో తరచూ వినిపించే ఆదర్శ వాక్యం. రాజ్యాంగం కూడా అదే చెబుతోంది. కానీ వాస్తవ పరిస్థితులు చూస్తే, ఈ సమానత్వం కాగితాలకే పరిమితమైందా అనే అనుమానం కలుగుతోంది. చిన్న నేరానికి పేదవాడు జైలుకెక్కుతుంటే, పెద్ద ఆరోపణలున్నవారు బెయిల్ మీద బయట తిరుగుతున్న దృశ్యాలు సమాజంలో ప్రశ్నలను రేకెత్తిస్తున్నాయి. చట్టం నిజంగా అందరికీ ఒకటేనా? లేక సామాజిక స్థితి, ఆర్థిక శక్తి ఆధారంగా మారిపోతుందా?
పేదవాడికి కేసు అంటే భయం. పోలీస్ స్టేషన్ గడప దాటడమే పెద్ద సమస్య. న్యాయవాది ఫీజులు, కోర్టు చుట్టూ తిరుగుడు, పని నష్టం… ఇవన్నీ కలిపి చట్టం పేదవాడికి శిక్షలా మారుతోంది. చిన్న గొడవైనా కేసుగా మారితే సంవత్సరాల తరబడి కోర్టుల్లో నలిగిపోవాల్సి వస్తోంది. న్యాయం దక్కేలోపు జీవితం గడిచిపోతోంది. ఈ వ్యవస్థ పేదవాడికి నిజంగా న్యాయం అందిస్తోందా? అనే ప్రశ్న ఇక్కడే తలెత్తుతోంది.ఇదే సమయంలో, ప్రభావశీలులు, ధనవంతులు చట్టాన్ని సులభంగా ఎదుర్కొంటున్నారన్న అభిప్రాయం ప్రజల్లో బలపడుతోంది. ఖరీదైన న్యాయవాదులు, చట్టపరమైన లోపాల వినియోగం, ఆలస్యం చేసే వ్యూహాలు… ఇవన్నీ కలిసి కేసులను సంవత్సరాల తరబడి నడిపిస్తాయి. చివరకు బెయిల్, రాజీ, లేదా సాంకేతిక కారణాలతో ఉపశమనం. ఈ పరిస్థితి చట్టంపై ప్రజల నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తోంది. న్యాయం కొనుగోలు చేయగలిగితే, అది న్యాయమేనా?పోలీసింగ్ స్థాయిలోనూ ఇదే అసమానత కనిపిస్తోందన్న విమర్శలు ఉన్నాయి. బలహీనులపై చట్టం కఠినంగా అమలవుతుంటే, శక్తివంతుల విషయంలో మౌనం పాటించబడుతోందన్న ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. కేసులు నమోదు కావడంలో, దర్యాప్తులో, అరెస్టుల్లో ఈ తేడా ప్రజల అనుభవాల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఇది చట్టపరమైన సమస్య మాత్రమే కాదు… ప్రజాస్వామ్యానికి సంబంధించిన గంభీరమైన ప్రశ్న.చట్టం పేదలకే కఠినంగా ఉంటే, ధనికులకు సడలింపుగా మారితే, సమాజంలో న్యాయ భావన ఎలా నిలబడుతుంది? న్యాయం ఆలస్యం అయినా, ఖరీదైనదైనా, పక్షపాతంగా మారితే ప్రజలు వ్యవస్థపై విశ్వాసం కోల్పోతారు. అప్పుడు చట్టం భయానికి కాదు… నమ్మకానికి ప్రతీకగా ఉండాల్సిన లక్ష్యం విఫలమవుతుంది. చట్టం నిజంగా అందరికీ ఒకటిగా అమలయ్యే రోజే, ప్రజాస్వామ్యం బలపడుతుంది. అప్పటివరకు ఈ ప్రశ్న కొనసాగుతూనే ఉంటుంది – చట్టం పేదలకే కఠినమా?