చట్టం ముందు అందరూ సమానులే
యుద్ధ నేరాలకు ప్రపంచం కలిసి అడ్డుకట్ట వేయాలి
శాంతి, న్యాయం, మానవ హక్కులే నాగరిక సమాజానికి పునాది
జూలై 16 (మనప్రజాప్రతినిధి):
ప్రపంచంలో శాంతి, భద్రత, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ గురించి ఎంత మాట్లాడుకున్నా, వాటికి బలమైన పునాది న్యాయ వ్యవస్థే. ఒక వ్యక్తి, ఒక సంస్థ లేదా ఒక దేశం చేసిన అన్యాయం మరొక దేశంలోని ప్రజల జీవితాలపై కూడా ప్రభావం చూపే స్థాయికి ప్రపంచం చేరుకుంది. యుద్ధాలు, సామూహిక హత్యలు, జాతి నిర్మూలన, మహిళలు, చిన్నారులపై అమానుష దాడులు, బానిసత్వం, మానవ అక్రమ రవాణా వంటి ఘోర నేరాలు మానవ నాగరికతకు మచ్చలుగా మిగిలిపోతున్నాయి. ఇలాంటి నేరాలకు పాల్పడిన వారిని శిక్షించడం, బాధితులకు న్యాయం చేయడం, భవిష్యత్తులో ఇటువంటి ఘటనలు పునరావృతం కాకుండా చూడడం అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థ ప్రధాన బాధ్యత. ఈ లక్ష్యాలను ప్రపంచ దేశాలకు గుర్తు చేస్తూ ప్రతి ఏడాది జూలై 17న ప్రపంచ అంతర్జాతీయ న్యాయ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. న్యాయం అనేది ఒక దేశ సరిహద్దుల్లోనే పరిమితమయ్యే అంశం కాదు. ఒక దేశంలో జరిగిన యుద్ధ నేరాలు, మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన దారుణాలు ప్రపంచ సమాజాన్ని కలచివేస్తాయి. అందుకే అంతర్జాతీయ చట్టాలు, ఒప్పందాలు, న్యాయ వ్యవస్థలు ఏర్పడ్డాయి. ఏ దేశానికి చెందిన వారైనా, ఎంతటి ఉన్నత పదవిలో ఉన్నా, ఎంతటి సైనిక శక్తి కలిగి ఉన్నా మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా నేరాలు చేస్తే వారు చట్టం ముందు జవాబుదారులే అనే భావన అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థకు మూల సూత్రం. ఈ సూత్రం బలపడినప్పుడే ప్రపంచంలో శాంతి నిలకడగా ఉంటుంది.
ప్రపంచ చరిత్రను పరిశీలిస్తే యుద్ధాల వల్ల జరిగిన విధ్వంసం మాటల్లో చెప్పలేనిది. రెండు ప్రపంచ యుద్ధాలు కోట్లాది ప్రాణాలను బలితీసుకున్నాయి. లక్షలాది కుటుంబాలు శాశ్వతంగా విచ్ఛిన్నమయ్యాయి. పట్టణాలు శిథిలాలుగా మారాయి. ఆహారం, వైద్యం, విద్య వంటి కనీస అవసరాలు కూడా ప్రజలకు అందని పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. ఇలాంటి అనుభవాలు మళ్లీ ఎదురుకాకూడదనే సంకల్పంతో ప్రపంచ దేశాలు కలిసి అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి ప్రయత్నించాయి. శాంతిని కాపాడాలంటే నేరస్థులకు తప్పనిసరిగా శిక్ష పడాలనే అవగాహన క్రమంగా పెరిగింది.
యుద్ధ నేరాలు మాత్రమే కాదు, జాతి వివక్ష, మతపరమైన హింస, సామూహిక అత్యాచారాలు, చిన్నారులను బలవంతంగా సైన్యంలో చేర్చడం, రసాయన ఆయుధాల వినియోగం, నిరపరాధ ప్రజలపై ఉద్దేశపూర్వక దాడులు వంటి చర్యలు కూడా మానవత్వానికి వ్యతిరేకమైన నేరాలుగానే పరిగణించబడుతున్నాయి. ఇలాంటి నేరాలకు పాల్పడిన వారు శిక్ష నుంచి తప్పించుకోకుండా చూడడం ప్రపంచ సమాజం ఉమ్మడి బాధ్యత. న్యాయం ఆలస్యమైతే బాధితుల విశ్వాసం దెబ్బతింటుంది. అందుకే వేగవంతమైన, నిష్పాక్షికమైన విచారణలు అవసరం. నేటి ప్రపంచంలో యుద్ధాల స్వరూపం మారుతోంది. సంప్రదాయ యుద్ధాలతో పాటు ఉగ్రవాదం, సైబర్ దాడులు, జీవ ఆయుధాల ముప్పు, తప్పుడు సమాచార ప్రచారం, కృత్రిమ మేధ ఆధారిత దాడులు వంటి కొత్త సవాళ్లు పెరుగుతున్నాయి. వీటిని ఎదుర్కొనేందుకు అంతర్జాతీయ చట్టాలు కూడా కాలానికి అనుగుణంగా మారాల్సిన అవసరం ఉంది. కొత్త రకాల నేరాలకు తగిన చట్టపరమైన నిర్వచనాలు, శిక్షలు, దర్యాప్తు విధానాలు రూపొందించడం ప్రపంచ దేశాల ముందున్న ప్రధాన కర్తవ్యం.
ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో యుద్ధాలు కొనసాగుతున్న కారణంగా లక్షలాది మంది ప్రజలు తమ నివాసాలను విడిచి శరణార్థులుగా జీవిస్తున్నారు. పిల్లలు చదువుకు దూరమవుతున్నారు. మహిళలు లైంగిక హింసకు గురవుతున్నారు. వృద్ధులు, వికలాంగులు తీవ్రమైన ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కేవలం సహాయ చర్యలు సరిపోవు. ఈ దారుణాలకు కారణమైన వారిని చట్టం ముందు నిలబెట్టడం కూడా అంతే ముఖ్యమైనది. శిక్ష భయం ఉన్నప్పుడే భవిష్యత్తులో ఇలాంటి నేరాలు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థ సమర్థంగా పనిచేయాలంటే ప్రపంచ దేశాల సహకారం అత్యంత అవసరం. నేరస్థులను అరెస్టు చేయడం, సాక్ష్యాధారాలు అందించడం, విచారణకు సహకరించడం, తీర్పులను అమలు చేయడం వంటి అంశాల్లో ప్రతి దేశం బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించాలి. రాజకీయ ప్రయోజనాలు, దౌత్య సంబంధాలు, ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు న్యాయ ప్రక్రియకు అడ్డంకులు కాకూడదు. చట్టం ముందు అందరూ సమానులనే సూత్రాన్ని ప్రతి దేశం గౌరవించాలి.
భారతదేశం ఎప్పటినుంచో శాంతి, సహనం, సహజీవనం, మానవతా విలువలను ప్రపంచానికి చాటి చెప్పిన దేశంగా గుర్తింపు పొందింది. వివాదాలకు యుద్ధం శాశ్వత పరిష్కారం కాదని, చర్చలు, దౌత్యం, న్యాయపరమైన మార్గాల ద్వారానే సమస్యలను పరిష్కరించాలని భారత్ ఎప్పటికప్పుడు సూచిస్తోంది. ప్రపంచ శాంతి కోసం ఐక్యంగా పనిచేయాల్సిన అవసరాన్ని భారత విదేశాంగ విధానం కూడా నిరంతరం ప్రస్తావిస్తోంది. ఈ దృక్పథం నేటి ప్రపంచ పరిస్థితుల్లో మరింత ప్రాసంగికంగా మారింది. న్యాయం అనేది కేవలం కోర్టుల బాధ్యత మాత్రమే కాదు. ప్రతి పౌరుడి ఆలోచనల్లో, ప్రతి ప్రభుత్వ నిర్ణయాల్లో, ప్రతి సమాజ ప్రవర్తనలో ప్రతిబింబించాల్సిన విలువ. చిన్న స్థాయిలో జరిగే అన్యాయాన్ని కూడా సహించకపోవడం, మానవ హక్కులను గౌరవించడం, బాధితులకు అండగా నిలవడం, చట్టాలను పాటించడం వంటి బాధ్యతలను ప్రతి వ్యక్తి స్వీకరించినప్పుడే ప్రపంచవ్యాప్తంగా న్యాయ వ్యవస్థ మరింత బలపడుతుంది. న్యాయం పట్ల ప్రజల్లో విశ్వాసం పెరగడం ప్రజాస్వామ్యానికి కూడా బలాన్నిస్తుంది.
ప్రపంచ అంతర్జాతీయ న్యాయ దినోత్సవం ఒక అధికారిక కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు. న్యాయం, మానవత్వం, సమానత్వం, శాంతి అనే విలువలను ప్రతి తరానికి గుర్తు చేసే సందర్భం. యుద్ధం కన్నా శాంతి గొప్పది, ప్రతీకారం కన్నా న్యాయం గొప్పది, బలప్రయోగం కన్నా చట్టబద్ధ పరిష్కారం శాశ్వతమైనదనే సందేశాన్ని ఈ దినోత్సవం ప్రపంచానికి అందిస్తోంది. నేరస్థులు ఎంత శక్తివంతులైనా చట్టం ముందు నిలబడాల్సిందే అనే విశ్వాసం బలపడినప్పుడే ప్రపంచంలో శాశ్వత శాంతి, భద్రత, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ నిజమైన అర్థాన్ని సంతరించుకుంటాయి.