గంజాయి శ్రీనివాస్,జనవరి 28
(మనప్రజాప్రతినిధి):
ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గిరిజన జాతరగా గుర్తింపు పొందిన మేడారం శ్రీ సమ్మక్క–సారలమ్మ మహాజాతర తెలంగాణ సమాజానికి ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు, ఒక చరిత్ర, ఒక ఉద్యమ స్పూర్తి, ఒక జీవన విధానం. అడవుల మధ్య, వన దేవతల సన్నిధిలో జరిగే ఈ మహోత్సవం గిరిజనుల ఆత్మగౌరవానికి, వారి సంస్కృతి పరిరక్షణకు నిలువెత్తు ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. తరతరాలుగా తరలివస్తున్న భక్తులతో మేడారం ప్రతి రెండేళ్లకోసారి ఒక మహానగరంలా మారుతుంది.
నాలుగు రోజుల పాటు కొనసాగే ఈ జాతరలో భక్తి, నమ్మకం, సంప్రదాయం ఒకటిగా మేళవిస్తాయి. సమ్మక్క, సారలమ్మ తల్లుల కథలు గిరిజన సమాజం ఎదుర్కొన్న పోరాటాలకు అద్దం పడతాయి. అన్యాయానికి ఎదురు నిలిచిన తల్లుల త్యాగం, ప్రజల కోసం ప్రాణాలకైనా వెనుకాడని ధైర్యం ఈ జాతరలో ప్రతి అడుగులో కనిపిస్తుంది. అందుకే ఈ పండుగను తెలంగాణ కుంభమేళాగా అభివర్ణిస్తారు.
కోటిన్నరకు పైగా భక్తులు తరలివచ్చే ఈ మహాజాతర నిర్వహణ ఒక సవాల్. అడవులు, కొండలు, వాగులు దాటుకుంటూ భక్తులు చేరుకునే మేడారం ప్రాంగణం ఈ రోజుల్లో అభివృద్ధి పనులతో మరింత విస్తరించింది. ఆలయ ప్రాకారాలు, గద్దెలు, రహదారులు, శాశ్వత మౌలిక వసతులు భక్తులకు సౌకర్యాన్ని కల్పిస్తున్నాయి. అయితే ఈ అభివృద్ధి గిరిజన ఆచారాలకు భంగం కలగకుండా, వారి సంప్రదాయాలను కాపాడుతూ జరగాల్సిన అవసరం మరింతగా ఉంది. అభివృద్ధి పేరుతో సంస్కృతి దెబ్బతినకుండా సమతుల్యత పాటించాల్సిన బాధ్యత సమాజానిదే.
మేడారం జాతర ప్రత్యేకత కేవలం భక్తుల సంఖ్యలోనే కాదు, ఇందులో కనిపించే సామాజిక ఐక్యతలోనూ ఉంది. తెలంగాణతో పాటు దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల నుంచి భక్తులు ఇక్కడికి చేరుకుంటారు. భాష, ప్రాంతం, కులం అనే తేడాలు లేకుండా అందరూ ఒకే తల్లుల సన్నిధిలో తలవంచుతారు. ఈ ఐక్యతే మేడారం మహాజాతర యొక్క అసలైన శక్తి.
ఈ జాతర ద్వారా మనకు మరో ముఖ్యమైన సందేశం కూడా లభిస్తుంది. సమ్మక్క–సారలమ్మ కథలు ప్రజాస్వామ్య పోరాటానికి ప్రతీకలు. ప్రజల హక్కుల కోసం, స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడిన వారి స్ఫూర్తి నేటి తరానికి అవసరం. సమాజంలో అన్యాయం, అసమానతలు ఉన్నప్పుడు ప్రశ్నించే ధైర్యం, పోరాడే తత్వం ఈ వన దేవతల కథల్లో నిండి ఉంది. అదే కారణంగా ఈ జాతర కేవలం ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమంగా కాకుండా, ఒక సామాజిక ఉద్యమంగా కూడా భావించబడుతుంది.
భారీ సంఖ్యలో భక్తులు తరలివచ్చే సమయంలో భద్రత, ఆరోగ్యం, తాగునీరు, పారిశుధ్యం వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం. ప్రభుత్వ విభాగాల సమన్వయం, అధికారుల నిబద్ధత, సేవాభావంతో పనిచేసే సిబ్బంది ఈ జాతర విజయానికి కీలకం. అదే సమయంలో భక్తులు కూడా క్రమశిక్షణ పాటిస్తూ, పరస్పర సహకారంతో ముందుకు రావాలి. జంపన్న వాగులో పుణ్యస్నానాలు, మొక్కుల చెల్లింపు వంటి సంప్రదాయాలు భక్తిశ్రద్ధతో పాటు జాగ్రత్తతో నిర్వహించాల్సిన అవసరం ఉంది.
మేడారం మహాజాతర మన మూలాలను గుర్తు చేస్తుంది. అడవులు, ప్రకృతి, గిరిజన సంస్కృతి – ఇవన్నీ మన సమాజంలో ఎంత ముఖ్యమో ఈ పండుగ చెప్పకనే చెబుతుంది. ఆధునికత దిశగా పరుగులు తీస్తున్న కాలంలో కూడా సంప్రదాయాలను కాపాడుకోవడం ఎంత అవసరమో మేడారం ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది.
ముగింపుగా చెప్పాలంటే, మేడారం శ్రీ సమ్మక్క–సారలమ్మ మహాజాతర ఒక పండుగ కాదు – అది ఒక భావజాలం. గిరిజన ఆత్మగౌరవానికి, ప్రజాస్వామ్య స్పూర్తికి, సామూహిక ఐక్యతకు ఇది నిలువెత్తు ప్రతీక. వన దేవతల ఆశీస్సులతో సమాజం శాంతి, సౌభాగ్యాలతో ముందుకు సాగాలని, ఈ మహాజాతర స్ఫూర్తి తరతరాలకు మార్గదర్శకంగా నిలవాలని ఆకాంక్షించాల్సిన సందర్భమిది. మేడారం సమ్మక్క–సారలమ్మ కథలో దాగి ఉన్న ప్రజాస్వామ్య పోరాట స్పూర్తి నేటికీ సమాజాన్ని ప్రభావితం చేస్తోంది. అన్యాయానికి ఎదురు నిలవడం, ప్రజల కోసం త్యాగానికి సిద్ధపడటం వంటి విలువలు ఈ వన దేవతల కథల ద్వారా తరతరాలకు అందుతున్నాయి. ఈ స్పూర్తే నేటి సమాజానికి అవసరం. ప్రజల కోసం పాలన, ప్రజల కోసం విధానాలు అనే ఆలోచనలకు మేడారం ఒక ప్రేరణ.
ఈ మహాజాతర విజయవంతం కావాలంటే ప్రభుత్వ విభాగాల సమన్వయం, అధికారుల నిబద్ధత, భక్తుల సహకారం – ఇవన్నీ కలిసి రావాలి. లక్షలాది మంది తరలివచ్చే సందర్భంలో భద్రత, ఆరోగ్యం, రవాణా, శుభ్రత వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం. అదే సమయంలో భక్తులు కూడా నియమాలు పాటిస్తూ, పరస్పర సహకారంతో జాతరను శాంతియుతంగా నిర్వహించడంలో భాగస్వాములు కావాలి.
మేడారం మహాజాతర మనకు గుర్తు చేసేది ఒక్కటే – ఇది ఒక పండుగ కాదు, ఇది ఒక భావజాలం. గిరిజన సంస్కృతి గౌరవం, ప్రజాస్వామ్య స్పూర్తి, సామూహిక ఐక్యతకు ఇది నిలువెత్తు ఉదాహరణ. వన దేవతల ఆశీస్సులతో సమాజం ముందుకు సాగాలని, ఈ జాతర ద్వారా మన మూలాలను మరచిపోకుండా భవిష్యత్తును నిర్మించుకోవాలని ఇదే సందేశం.
