గంజాయి శ్రీనివాస్,జనవరి 27
(మనప్రజాప్రతినిధి):
ప్రజాస్వామ్యం అనేది కేవలం ఎన్నికల ప్రక్రియ మాత్రమే కాదు. అది నిరంతర ప్రశ్నలతో, చర్చలతో, విభేదాలతో జీవించే వ్యవస్థ. కానీ నేటి పరిస్థితుల్లో ప్రజాస్వామ్యంలో మౌనం నెమ్మదిగా పెరుగుతోంది. తప్పు జరుగుతున్నా ప్రశ్నించకపోవడం, అన్యాయం కనిపించినా మౌనంగా తల వంచడం, అధికార నిర్ణయాలపై సందేహాలు ఉన్నా మాట్లాడటానికి వెనుకాడటం వంటి పరిస్థితులు సమాజంలో విస్తరిస్తున్నాయి. ఇది ప్రమాదకర సంకేతం. ఎందుకంటే ప్రజలు మాట్లాడటం మానేస్తే, అధికారానికి ఎలాంటి నియంత్రణ ఉండదు. ప్రశ్నించే స్వరం తగ్గిన చోటే అణచివేతకు, ఏకపక్ష నిర్ణయాలకు, ప్రజా హక్కుల హరణకు దారి తెరుస్తుంది.ఒకప్పుడు ప్రజాస్వామ్యంలో భాగంగా భావించిన చర్చా సంస్కృతి ఇప్పుడు క్రమంగా క్షీణిస్తోంది. కుటుంబ స్థాయి నుంచి సమాజ స్థాయి వరకు భిన్న అభిప్రాయాలను వినే సహనం తగ్గుతోంది. విభేదాన్ని శత్రుత్వంగా భావించే ధోరణి పెరుగుతోంది. దీనివల్ల ప్రజలు తమ అభిప్రాయాలను బహిరంగంగా చెప్పడానికి భయపడుతున్నారు. సామాజిక మాధ్యమాల్లో మాట చెప్పినా విమర్శలు, దూషణలు, బెదిరింపులు ఎదురవుతాయన్న భావన ప్రజల్లో బలపడుతోంది. ఫలితంగా నిజమైన సమస్యలు మౌనంగా మూలల్లోకి నెట్టబడుతున్నాయి. ప్రజల గుండెల్లో ఉన్న అసంతృప్తి బయటపడకుండా లోపలే మరిగిపోతూ, ఒక రోజు తీవ్రమైన రూపంలో పేలే ప్రమాదం ఉంది.ప్రశ్నించే స్వరం తగ్గిపోవడం పాలకులకు తాత్కాలిక సౌలభ్యంగా అనిపించవచ్చు. కానీ దీర్ఘకాలంలో అదే పాలనకు పెద్ద ముప్పుగా మారుతుంది. ప్రజలు ప్రశ్నించనప్పుడు తప్పిదాలు సరిదిద్దుకునే అవకాశం పాలకులకు ఉండదు. లోపాలు పెరుగుతాయి, విధానాలు ప్రజల అవసరాలకు దూరమవుతాయి. ప్రజల అభిప్రాయాలకు విలువ లేకపోతే పాలన ప్రజల నుంచి విడిపోయిన యంత్రంలా మారుతుంది. అప్పుడు ప్రజాస్వామ్యం పేరుకే మిగిలి, ఆచరణలో అది అధికార కేంద్రీకరణగా మారే ప్రమాదం ఉంటుంది.ఈ పరిస్థితికి సమాజం కూడా కొంతవరకు బాధ్యత వహించాల్సిందే. అన్యాయం జరిగినప్పుడు అది మనకు నేరుగా తాకకపోతే పట్టించుకోకపోవడం, “మనకెందుకు” అనే నిర్లక్ష్య భావన, ప్రశ్నిస్తే సమస్యలు వస్తాయన్న భయం… ఇవన్నీ కలిసి మౌనాన్ని పెంచుతున్నాయి. కానీ ఈ మౌనం చివరికి అందరినీ తాకుతుంది. ఈరోజు పక్కవాడి సమస్యగా కనిపించినది, రేపు మన ఇంటి ముందే నిలబడే అవకాశం ఉంది. అందుకే ప్రజాస్వామ్యంలో నిర్లక్ష్యానికి చోటు ఉండకూడదు.
ప్రజాస్వామ్యాన్ని సజీవంగా ఉంచాలంటే ప్రతి పౌరుడూ తన వంతు బాధ్యత నిర్వర్తించాలి. ప్రశ్నించడం, అభిప్రాయం వ్యక్తం చేయడం, చర్చలో పాల్గొనడం హక్కులే కాదు, కర్తవ్యాలు కూడా. భిన్న అభిప్రాయాలను వినే సహనం పెంచుకోవాలి. అధికారాన్ని గౌరవించాలి గానీ, అంధంగా అనుసరించకూడదు. ప్రజల స్వరం వినిపించే వేదికలు బలపడాలి. విద్యా వ్యవస్థ నుంచి మీడియా వరకు ప్రశ్నించే ఆలోచనను ప్రోత్సహించాలి.
ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రశ్నించడం తిరుగుబాటు కాదు. అది వ్యవస్థను బలోపేతం చేసే శక్తి. మౌనం శాంతికి సంకేతం కాదు, అది ప్రమాదానికి ముందస్తు సూచన. ప్రజలు మాట్లాడటం మానేసిన రోజే ప్రజాస్వామ్యం బలహీనపడుతుంది. అందుకే ప్రశ్నించే స్వరం తగ్గిపోకుండా, మరింత బలపడేలా సమాజం మొత్తం ఆలోచించాల్సిన అవసరం ఉంది.
