గంజాయి శ్రీనివాస్,ఫిబ్రవరి 2 (మనప్రజాప్రతినిధి):
దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయాలు, ఎన్నికలు, ప్రభుత్వ విధానాల మధ్య ఒక పదం ఎప్పుడూ చర్చలో ఉంటుంది. “ఉచిత పథకాలు”. పేదలకు అండగా నిలవడం, అసమానతలను తగ్గించడం అనే లక్ష్యంతో ప్రారంభమైన ఈ పథకాలు, నేడు సమాజాన్ని నిజంగా ముందుకు నడిపిస్తున్నాయా? లేక నెమ్మదిగా అలవాటుగా మారి ప్రజలను ఆధారపడే పరిస్థితికి నెట్టుతున్నాయా? అన్న ప్రశ్న ఇప్పుడు తలెత్తుతోంది.
సంక్షేమ రాజ్యం అనే భావనలో ఉచిత పథకాలకు ఒక నైతికత ఉంది. ఆకలి, నిరుద్యోగం, విద్యా లోపం వంటి సమస్యలతో బాధపడే వర్గాలకు ప్రభుత్వ సహాయం అవసరం అనేది వాస్తవం. ఆహారం, ఆరోగ్యం, విద్య వంటి మౌలిక అవసరాల్లో ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడం సామాజిక న్యాయానికి కీలకం. ఈ కోణంలో చూస్తే ఉచిత పథకాలు తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని ఇస్తూ అనేక కుటుంబాలకు జీవనాధారంగా మారాయి.
అయితే సమస్య అక్కడే మొదలవుతోంది. ఉపశమనం తాత్కాలికంగా ఉండాల్సింది పోయి శాశ్వత అలవాటుగా మారితే ఏమవుతుంది? ప్రభుత్వ సహాయం లేకుండా జీవించలేమనే భావన ప్రజల్లో బలపడితే, వ్యక్తిగత శ్రమ, ఆత్మనిర్భరత, ఉపాధి సృష్టి వంటి అంశాలు వెనక్కి నెట్టబడతాయి. ఉద్యోగం కోసం పోరాడే మనస్తత్వం కంటే, పథకం కోసం ఎదురు చూసే పరిస్థితి పెరుగుతుంది. ఇది సమాజానికి దీర్ఘకాలంలో ప్రమాదకరమైన సంకేతం. ఇంకో ముఖ్యమైన కోణం ప్రభుత్వ ఆర్థిక భారం. ఉచిత పథకాల కోసం భారీగా ఖర్చు చేయడం వల్ల అభివృద్ధి వ్యయాలకు నిధులు తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. రహదారులు, పరిశ్రమలు, విద్యా సంస్థలు, పరిశోధన వంటి రంగాల్లో పెట్టుబడులు తగ్గితే, భవిష్యత్తు తరాలకు అవకాశాలు పరిమితం అవుతాయి. ఈ రోజు ఇచ్చే ఉచితం, రేపటి అవకాశాలను హరించకూడదనే సమతుల్యత ప్రభుత్వాలకు అవసరం.
ఉచిత పథకాలు పూర్తిగా తప్పు అనడం కూడా సరికాదు. అవి ఎవరి కోసం, ఎంతకాలం, ఏ లక్ష్యంతో అనే స్పష్టత ఉంటేనే అవి ప్రయోజనకరంగా మారతాయి. ఉచితం అనే పదం కంటే, సాధికారత అనే భావన ముందుండాలి. శిక్షణ, ఉపాధి అవకాశాలు, చిన్న పరిశ్రమలకు మద్దతు, విద్య ద్వారా నైపుణ్యాల పెంపు – ఇవి ప్రజలను పథకాలపై ఆధారపడకుండా స్వయంపోషితులుగా మారుస్తాయి.
ఈ నేపథ్యంలో సమాజం కూడా ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలి. మనం సహాయం కోరుతున్నామా, లేక అలవాటుగా మారిపోయామా? ప్రభుత్వాలు ఓట్లు కోసం ఉచితాల పోటీకి దిగితే, ప్రజలు బాధ్యతాయుతమైన పౌరులుగా ప్రశ్నించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఉపశమనంతో పాటు దిశ చూపే విధానాలే దేశాన్ని ముందుకు నడిపిస్తాయి.
మొత్తానికి ఉచిత పథకాలు అవసరమే, కానీ అవే లక్ష్యంగా మారకూడదు. ఉపశమనం నుంచి సాధికారత దిశగా ప్రయాణం జరిగితేనే నిజమైన అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుంది. లేనిపక్షంలో, ఈ రోజు ఇచ్చే ఉచితం రేపటి భవిష్యత్తుపై భారంగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ఆర్థికంగా కూడా ఉచిత పథకాల భారం తక్కువ కాదు. ప్రభుత్వ ఆదాయం పరిమితంగా ఉన్నప్పుడు, భారీ సంక్షేమ వ్యయం అభివృద్ధి వ్యయాలను కుదించేస్తుంది. రహదారులు, పరిశ్రమలు, విద్యా సంస్థలు, పరిశోధన, నైపుణ్యాభివృద్ధి వంటి రంగాల్లో పెట్టుబడులు తగ్గితే, భవిష్యత్తు తరాలకు అవకాశాలు తగ్గిపోతాయి. ఈ రోజు ఉచితంగా అందిస్తున్న వనరులు, రేపటి తరాలపై అప్పుగా మారే ప్రమాదం ఉంది. సంక్షేమం–అభివృద్ధి మధ్య సమతుల్యత లేకపోతే, ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి తప్పదు.
ఉచిత పథకాలకు ప్రత్యామ్నాయం ఏమిటి? సమాధానం ఒకటే సాధికారత. ఉచితం ఇచ్చే బదులు, ఉపాధి కల్పించడం; నగదు పంచే బదులు, నైపుణ్యాలు నేర్పించడం; రాయితీల బదులు, అవకాశాలు సృష్టించడం. విద్య, శిక్షణ, చిన్న పరిశ్రమలకు మద్దతు, వ్యవసాయ విలువ జోడింపు, స్థానిక ఉపాధి ఇవే ప్రజలను స్వయం సమృద్ధులుగా మార్చే మార్గాలు. అప్పుడు సంక్షేమం భారంగా కాకుండా పెట్టుబడిగా మారుతుంది.
ప్రజల పాత్ర కూడా ఇక్కడ కీలకం. సహాయం అవసరమైనప్పుడు తీసుకోవడం తప్పు కాదు. కానీ అదే జీవిత లక్ష్యంగా మారితే సమస్య. పౌరులుగా మనం ప్రశ్నించాలి ఈ పథకం నన్ను నిలబెడుతోందా, లేక నడవనివ్వడంలేదా? ప్రభుత్వాలు కూడా ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలి ఈ ఖర్చు సమాజాన్ని బలపరుస్తుందా, లేక ఓటు గణితానికే పరిమితమవుతోందా?
మొత్తానికి ఉచిత పథకాలు ఉపశమనానికి అవసరమే. కానీ అవి దిశ లేకుండా కొనసాగితే అలవాటుగా మారతాయి. ఉపశమనం నుంచి సాధికారత వైపు ప్రయాణం జరిగితేనే నిజమైన సంక్షేమం. ప్రజలను ఆధారపడే వారిగా కాకుండా, నిలబడే వారిగా మార్చడమే పాలన యొక్క అసలైన విజయం.
