గణతంత్ర దినోత్సవం రాజ్యాంగమే మన అసలైన జెండా

📰 Generate e-Paper Clip

– ప్రజాస్వామ్యానికి పునాది
– హక్కులతో పాటు బాధ్యతలు
– రాజ్యాంగ విలువలపై ఆత్మపరిశీలన

జనవరి 26 (మనప్రజాప్రతినిధి),గంజాయి శ్రీనివాస్:

భారతదేశ చరిత్రలో జనవరి 26 కేవలం ఒక తేదీ కాదు. అది కోట్లాది ప్రజల ఆశలతో, త్యాగాలతో, ఆలోచనలతో రూపొందిన రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన మహత్తర క్షణం. 1950లో ఈ దేశం “రాజ్యం” నుంచి “ప్రజల రాజ్యం”గా మారిన రోజు ఇది. గణతంత్రం అంటే పాలకులు కాదు, ప్రజలే అధికారం అనే భావనకు రూపుదిద్దిన దినం.
మనకు స్వాతంత్ర్యం లభించినప్పటికీ, ఆ స్వేచ్ఛకు సరైన దిశానిర్దేశం చేసినది రాజ్యాంగమే. సమానత్వం, స్వేచ్ఛ, న్యాయం, సౌభ్రాతృత్వం వంటి మూల విలువలను కాగితాలపై మాత్రమే కాకుండా, ప్రజల జీవితాల్లో అమలు చేయాలనే సంకల్పమే భారత గణతంత్రానికి పునాది. భాష, మతం, కులం, ప్రాంతం అనే తేడా లేకుండా అందరికీ సమాన హక్కులు కల్పించాలన్న ఆలోచన ప్రపంచానికి ఒక మార్గదర్శకంగా నిలిచింది.
కానీ ఈ రోజు ఒక ప్రశ్న మనల్ని వెంటాడుతుంది. రాజ్యాంగం మనకు ఇచ్చిన హక్కుల గురించి ఎంతగా మాట్లాడుతున్నామో, అదే స్థాయిలో మన బాధ్యతలను గుర్తు చేసుకుంటున్నామా? ఓటు హక్కు ఉందని గర్వపడుతున్నాం గానీ, ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడే విలువలను ఆచరిస్తున్నామా? చట్టం మన కోసం ఉందని అనుకుంటున్నాం గానీ, చట్టానికి లోబడే పౌరులుగా వ్యవహరిస్తున్నామా? గణతంత్ర దినోత్సవం ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతకమని మనల్ని ఆహ్వానిస్తుంది.
ఈ రోజున జరిగే వేడుకలు, పరేడ్‌లు, జెండా ఆవిష్కరణలు కేవలం ఉత్సవాలకే పరిమితం కావద్దు. అవి మన ఆలోచనల్లో మార్పు తీసుకురావాలి. అవినీతి లేని పాలన, సమాన అవకాశాలు, సామాజిక న్యాయం వంటి లక్ష్యాలు ఇంకా ఎంత దూరంలో ఉన్నాయో మనమే ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలి. రాజ్యాంగాన్ని గౌరవించడం అంటే పుస్తకాన్ని గౌరవించడం కాదు, దానిలోని ఆత్మను జీవనంలో పాటించడమే.
గణతంత్రం నిలబడాలంటే కేవలం సైన్యం బలంగా ఉండటం సరిపోదు. ప్రజల మనసులు బలంగా ఉండాలి. ప్రశ్నించే ధైర్యం, ఇతరుల హక్కులను గౌరవించే సంస్కారం, దేశాన్ని మన ఇంటిలా భావించే బాధ్యత – ఇవే నిజమైన దేశభక్తి లక్షణాలు. ప్రతి పౌరుడు తన స్థాయిలో రాజ్యాంగ రక్షకుడిగా మారినప్పుడే గణతంత్రం సజీవంగా ఉంటుంది.
ఈ గణతంత్ర దినోత్సవం మనకు ఒక మాట గుర్తు చేస్తుంది. జెండా ఎగరడం ఒక రోజు, రాజ్యాంగ విలువలను జీవించడం ప్రతి రోజు. ఆ రోజువారీ ప్రయాణంలోనే భారత గణతంత్ర భవిష్యత్తు దాగి ఉంది. రాజ్యాంగం మనకు ఇచ్చింది కేవలం ప్రభుత్వ నిర్మాణం కాదు. అది ఒక సామాజిక ఒప్పందం. ఈ దేశంలో పుట్టిన ప్రతి ఒక్కరికీ సమాన గౌరవం, సమాన హక్కులు ఉండాలన్న ఆలోచనకు రూపం. శతాబ్దాలుగా వివక్ష, అసమానతలు ఎదుర్కొన్న సమాజాన్ని ఒక్కటిగా కట్టిపడేసే ప్రయత్నమే రాజ్యాంగ రచన. మాటలతో కాదు, చట్టంతో సమానత్వాన్ని సాధించాలన్న ధైర్యమైన ప్రయోగం అది.
స్వేచ్ఛ వచ్చిన వెంటనే ప్రజాస్వామ్యం సజావుగా నడుస్తుందని ఎవ్వరూ ఊహించలేదు. అందుకే రాజ్యాంగ నిర్మాతలు హక్కులతో పాటు బాధ్యతలను కూడా మన భుజాలపై పెట్టారు. మాట్లాడే స్వేచ్ఛ ఉంది, కానీ ద్వేషం పంచే హక్కు లేదు. ప్రశ్నించే హక్కు ఉంది, కానీ వ్యవస్థను ధ్వంసం చేసే హక్కు లేదు. సమానత్వం ఉంది, కానీ ఇతరుల హక్కులను తొక్కే అధికారం లేదు. గణతంత్రం నిలబడేది ఈ సున్నితమైన సమతుల్యత మీదే.
నేడు మనం నిజంగా గణతంత్ర విలువలను పాటిస్తున్నామా అనే ప్రశ్న తప్పనిసరిగా ఎదురవుతోంది. ప్రజాస్వామ్యం అంటే ఐదేళ్లకోసారి ఓటు వేయడమేనా? ఎన్నికల సమయంలో మాత్రమే పౌరులుగా మేలుకుని, ఆ తర్వాత ప్రేక్షకులుగా మారిపోతున్నామా? అవినీతి, అన్యాయం, అసమానతలను చూస్తూ కూడా మౌనంగా ఉండడం ప్రజాస్వామ్యానికి బలమా, బలహీనతా? ఈ ప్రశ్నలకు నిజాయితీగా సమాధానం చెప్పుకోకపోతే, గణతంత్రం కేవలం క్యాలెండర్‌లో ఒక రోజుగా మిగిలిపోతుంది.
రాజ్యాంగం మనకు ఆశ ఇచ్చింది. కానీ ఆ ఆశను ఆచరణలోకి తీసుకురావాల్సింది మనమే. చట్టాలు ఉన్నాయనే ధైర్యంతో తప్పులను సమర్థించుకోవడం కాదు, చట్టాల పట్ల గౌరవంతో జీవించడంే గణతంత్ర పౌరుడి లక్షణం. ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించే హక్కు ఉన్నట్టే, సమాజాన్ని సరిదిద్దే బాధ్యత కూడా మనదే. ప్రశ్నలు అడగడం దేశద్రోహం కాదు, బాధ్యతాయుత పౌరత్వం.
ఈ రోజున దేశభక్తి గురించి పెద్ద పెద్ద మాటలు మాట్లాడతాం. కానీ దేశభక్తి అనేది మాటల్లో కాదు, ప్రవర్తనలో కనిపించాలి. పన్నులు చెల్లించడం, ప్రజాసంపత్తిని కాపాడుకోవడం, ఇతరుల గౌరవాన్ని కాపాడటం, చట్టానికి లోబడటం – ఇవన్నీ చిన్నవిగా కనిపించినా, గణతంత్రాన్ని నిలబెట్టే పెద్ద స్తంభాలే. జెండాను ప్రేమించడం సులభం, కానీ రాజ్యాంగ విలువలను రోజూ జీవించడం కష్టమైన పని.
యువతపై గణతంత్ర భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉందని అందరూ చెబుతారు. కానీ యువతకు కేవలం ఆశలు చూపించడం సరిపోదు. వారికి అవకాశాలు, న్యాయం, సమాన పోటీ వాతావరణం కల్పించాల్సిన బాధ్యత పాలకులపై ఉంది. అదే సమయంలో యువత కూడా ప్రశ్నించే తత్వాన్ని, సమాజం పట్ల బాధ్యతను కోల్పోకూడదు. నిరుద్యోగం, అసమానతలు, అవినీతి వంటి సమస్యలపై మౌనం పాటిస్తే, రేపటి గణతంత్రం మరింత బలహీనమవుతుంది.
గణతంత్ర దినోత్సవం మనకు ఒక స్పష్టమైన సందేశం ఇస్తుంది. ఈ దేశాన్ని కాపాడేది కేవలం సరిహద్దుల్లో ఉన్న సైన్యం మాత్రమే కాదు. ప్రతి పౌరుడి మనసులో ఉన్న రాజ్యాంగ విలువలే అసలైన రక్షణ కవచం. ఆ విలువలు బతికున్నంత కాలం, భారత గణతంత్రం కూడా బతికే ఉంటుంది.
ఈ రోజు జెండా ఎగిరే ప్రతి చోట ఒక మాట మనకు గుర్తుండాలి. రాజ్యాంగం మనకు ఇచ్చిన హక్కులు మన గర్వం అయితే, మన బాధ్యతలు మన అసలైన పరీక్ష. ఆ పరీక్షను రోజూ ఎదుర్కొంటూ ముందుకు సాగడమే నిజమైన గణతంత్రానికి అర్థం.